mánudagur, 29. september 2003

Sögnin „að snappa“ er vandmeðfarnari en halda mætti. Ég lenti í löngu rifrildi við Sverri bróður áðan um fallstýringu hennar og bar mikið í milli.

Sverrir taldi „snappa“ taka með sér forsetninguna „á“ og þolfall (þ.e. „að snappa á einhvern“, sbr. „Karl snappaði á Guðmund“) á meðan ég taldi hana frekar taka forsetninguna „á“ og þágufall („að snappa á einhverjum“, eins og „Snæbjörn snappaði á Eyjólfi“). Sverrir sagðist nefnilega hafa þá tilfinningu að snappa fæli í sér e-n ákveðinn verknað, líkt og sagnirnar „að öskra (á e-n)“ eða „að æpa (á e-n)“, en ég tel hana einmitt frekar fela í sér ástand. Af sama toga væru þá sagnirnar „að klikkast (á e-m)“ og „að brjálast (á e-m)“. Þær lýsa ekki einum ákveðnum verknaði heldur í raun nokkurs konar lokapunkti á ferli, þ.e. þegar einhver er búinn að vera pirrandi í langan tíma og annar þolir það einfaldlega ekki lengur og klikkast (eða sturlast, eða snappar). Það sést kannski á því að verknaðurinn sem felst í sögnunum er ekki alveg ljós, því hvað felst nákvæmlega í því „að klikkast“ eða „að snappa“? Að öskra eða æpa á e-n er hins vegar ákveðinn verknaður, þótt útfærslunar séu vissulega margar.

En þetta er auðvitað engan veginn skothelt og að miklu leyti byggt á tilfinningu. Til dæmis má benda á það að hinar sagnirnar sem ég nefni eru í miðmynd (klikkast, brjálast, sturlast) en að snappa er varla hægt að nota í þeirri mynd þótt mér finnist hún hafa miðmyndarmerkingu. Þær sagnir sem ég man eftir og taka forsetninguna „á“ og þolfall merkja hins vegar allar að gefa frá sér hljóð í e-i mynd, t.d. hrópa, kalla, öskra, æpa, hía og baula. En auðvitað veit ég nákvæmlega ekkert um þetta, er bara að reyna að finna e-t kerfi út úr þessu mér til gamans.

Nú gæti jafnvel verið gaman að lesa skoðanir annarra á málinu, hvort sem þær eru e-ð sérstaklega rökstuddar eður ei.

Engin ummæli: